BİLİNMESİ GEREKEN HAKLARIMIZ

1. SOSYAL GÜVENLİK

Sosyal riskler olarak tanımlanan fizyolojik (hastalık, sakatlık, yaşlılık), sosyo-ekonomik (işsizlik), mesleki (iş kazaları ve meslek hastalıkları) karşısında gelirden yoksun kalınmaması için devletlerin en temel sosyal politika aracı olarak benimsenmiş, tehlikelerin sonuçlarına göre, gelir ve aylık bağlanmasını güvence altına alan bir sistemdir.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 22. maddesi, sosyal güvenliği temel bir insan hakkı olarak tanımlamıştır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri, insanca yaşamaya yetecek bir aylık ödenmesini ve eşitlik kuralını benimsemiştir.

Kişilerin başkalarına muhtaç olmadan yaşamlarını teminat altına almayı amaçlayan sosyal güvenlik hakkı, Anayasamızda da vazgeçilmez bir insan hakkı olarak kabul edilmiş ve devletin en önemli görevleri arasında sayılmıştır. Sosyal güvenlik hakları ve emekli aylığı seviyeleri, sosyal devlet ve refah devleti olmanın da birinci koşulu olduğu gibi, her ülkenin gelişmişlik göstergesi olarak değerlendirilmektedir. 

Sosyal güvenlik hakları, yoksulluğu ve gelir dağılımındaki eşitsizliği düzeltmede önemli bir yere sahiptir. Sosyal güvenlik, sosyal devletin en kapsamlı uygulaması olduğundan, Devletin de asli görevlerinden biri olarak sayılmaktadır. Anayasanın “Sosyal güvenlik hakkı” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.” denilmek suretiyle, temel ve vazgeçilmez insan haklarından biri olarak kabul edilmiştir.

2. EMEKLİLİK

Dünya Sağlık Örgütü 65 yaş ve üstündeki bireyleri yaşlı kabul etmektedir. Ancak bu sadece kronolojik yaşın sınırını tanımlamaktadır. Yaşın ilerlemesiyle birlikte doku ve organlarda oluşan yaşlanma ise biyolojik yaşlanmadır.

Emeklilik, en kutsal değer olduğu gibi, evrensel bir hak olarak anayasal anayasamızda da yer almıştır. Ulu önder Atatürk, emeklilere verdiği değeri, şu şekilde ifade etmiştir. “Bir milletin yaşlı vatandaşlarına ve emeklilerine karşı tutumu; o milletin yaşama kudretinin en önemli kıstasıdır. Geçmişte çok güçlüyken, tüm gücüyle çalışmış olanlara karşı minnet hissi duymayan bir milletin, geleceğe güvenle bakmağa hakkı yoktur.”

Emekli olan kişi öncelikle gelir kaybına uğradığından, yaşam koşullarında değişiklik olmaktadır. Ekonomik zorluklar, emeklilik döneminin en önemli sorunu olarak gündemde durmaktadır. Çalışma yaşamları boyunca ülkemizin gelişimine büyük katkısı olan emeklilerimizin, İnsanca yaşamaya yetecek gelir ve aylıkların ödenmesi, aynı zamanda sosyal devletinde en önemli görevi olduğu gerçeğini ülkeyi yönetenlerinde bilmesi gerekiyor. Emeklilik döneminde yeni bir hayatın başladığı bilinciyle hareket edildiğinde, yaşam koşullarına bakış değişmektedir. Türkiye Emekliler Derneği; emeklilerimizin en çatı kuruluşu olduğundan, her alanda emeklilerimizin sorunları ile yakından ilgilenmekte ve kendilerinin yalnız olmadığı bilinci ile hareket etmektedir. Emeklilik, hayata yeni bir bakış açısı getirdiğinden, nine-dede-torun kaynaşması ile mutlu bir süreç yaşanmaktadır. Bu yönüyle, emeklilerimize daha fazla sahip çıkılmalı, insanca yaşamaya yetecek gelir ve aylık ödenmelidir. 

Sosyal güvenlik mevzuatında yapılan köklü değişiklikler, emekli aylıklarında kayıpları getirmiştir. 4447 ve 5510 sayılı Kanunların uygulanması ile emekli aylıklarındaki kayıplar ve farklılıklar artarak sürmektedir. Aylığa hak kazanma koşullarında ve emekli aylıklarının hesaplanmasında önceki mevzuatlara göre kayıplar öngörülmüş, özellikle 1 Ekim 2008 sonrası dönemde çalışanların emekli aylıklarında azalmalar giderek büyümüştür. Çalışılan yıllara bakılmaksızın, prim ödeme gün sayısı ve prim kazançları aynı olanların aylıklarında eşitliğin sağlanması için 2000 sonrası dönemde emekli olanlara da “intibak” yapılmalıdır.

4/a kapsamındaki sigortalıların yaşlılık aylığa hak kazanması için üç koşulun yerine getirilmesi gerekmektedir. Bunlar sırasıyla; sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve yaş koşullarıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir